|
|
Lexikon auf Ihrer Homepage |
|
Lexikon als Lesezeichen hinzufügen |
Lateinische Zahlwörter: Das Lateinische kennt vier grundlegende Arten von Zahlwörtern (Numeralia):
Inhaltsverzeichnis |
Deklinierbare Zahlwörter sind gelb unterlegt; ihre Deklination wird in einer eigenen Tabelle angeführt.
| Römische Zahl | Kardinalzahl | Ordinalzahl (Nom. Sg. Mask.) |
Zahladverbien | Distributivzahl (Nom. Pl. Mask.) |
Arabische Zahl |
|---|---|---|---|---|---|
| I | ūnus | prīmus | semel | singulī | 1 |
| II | duo | secundus | bis | bīnī | 2 |
| III | trēs | tertius | ter | ternī | 3 |
| IV | quattuor | quārtus | quater | quaternī | 4 |
| V | quīnque | quīntus | quīnquiēs | quīnī | 5 |
| VI | sex | sextus | sexiēs | sēnī | 6 |
| VII | septem | septimus | septiēs | septēnī | 7 |
| VIII | octō | octāvus | octiēs | octōnī | 8 |
| IX | novem | nōnus | noviēs | novēnī | 9 |
| X | decem | decimus | deciēs | dēnī | 10 |
| XI | ūndecim | ūndecimus | ūndeciēs | ūndēnī | 11 |
| XII | duodecim | duodecimus | duodeciēs | duodēnī | 12 |
| XIII | trēdecim | tertius decimus | ter deciēs | ternī dēnī | 13 |
| XIV | quattuordecim | quārtus decimus | quater deciēs | quaternī dēnī | 14 |
| XV | quīndecim | quīntus decimus | quīnquiēs deciēs | quīnī dēnī | 15 |
| XVI | sēdecim | sextus decimus | sexiēs deciēs | sēnī dēnī | 16 |
| XVII | septendecim | septimus decimus | septiēs deciēs | septēnī dēnī | 17 |
| XVIII | duodēvīgintī | duodēvīcēsimus | duodēvīciēs | duodēvīcēnī | 18 |
| XIX | ūndēvīgintī | ūndēvīcēsimus | ūndēvīciēs | ūndēvīcēnī | 19 |
| XX | vīgintī | vīcēsimus | vīciēs | vīcēnī | 20 |
| XXX | trīgintā | trīcēsimus | trīciēs | trīcēnī | 30 |
| XL | quadrāgintā | quadrāgēsimus | quadrāgiēs | quadrāgēnī | 40 |
| L | quīnquāgintā | quīnquāgēsimus | quīnquāgiēs | quīnquāgēnī | 50 |
| LX | sexāgintā | sexāgēsimus | sexāgiēs | sexāgēnī | 60 |
| LXX | septuāgintā | septuāgēsimus | septuāgiēs | septuāgēnī | 70 |
| LXXX | octōgintā | octōgēsimus | octōgiēs | octōgēnī | 80 |
| XC | nōnāgintā | nōnāgēsimus | nōnāgiēs | nōnāgēnī | 90 |
| C | centum | centēsimus | centiēs | centēnī | 100 |
| CC | ducentī | ducentēsimus | ducentiēs | ducēnī | 200 |
| CCC | trecentī | trecentēsimus | trecentiēs | trecēnī | 300 |
| CD | quadringentī | quadringentēsimus | quadringentiēs | quadringēnī | 400 |
| D | quīngentī | quīngentēsimus | quīngentiēs | quīngēnī | 500 |
| DC | sescentī | sescentēsimus | sescentiēs | sescēnī | 600 |
| DCC | septingentī | septingentēsimus | septingentiēs | septingēnī | 700 |
| DCCC | octingentī | octingentēsimus | octingentiēs | octingēnī | 800 |
| CM | nōngentī | nōngentēsimus | nōngentiēs | nōngēnī | 900 |
| M | mīlle | mīllēsimus | mīliēs | singula mīlia | 1000 |
| MM | duo mīlia | bis mīllēsimus | bis mīliēs | bīna mīlia | 2000 |
Für die Verbindung von Einern, Zehnern, Hundertern, Tausendern usw. gilt: Die größere Dezimaleinheit steht ohne Konjunktion vor der kleineren. Werden Zehner mit Einern verbunden, darf die kleinere Dezimaleinheit vorangehen, es wird dann mit et verbunden: z.B. quadrāgintā trēs fēminae oder trēs et quadrāgintā fēminae ‚dreiundvierzig Frauen‘.
| Nominativ | Genitiv | Dativ | Akkusativ | Ablativ | |
|---|---|---|---|---|---|
| 1 | ūnus, ūna, ūnum° | ūnīus, ~, ~ | ūnī, ~, ~ | ūnum, ūnam, ūnum | ūnō, ūnā, ūnō |
| 2 | duo, duae, duo | duōrum, duārum, duōrum | duōbus, duābus, duōbus | duōs/duo, duās, duo | duōbus, duābus, duōbus |
| 3 | trēs, ~, tria | trium, ~, ~ | tribus, ~, ~ | trēs, ~, tria | tribus, ~, ~ |
| 200* | ducentī, ducentae, ducenta | ducentōrum, ducentārum, ducentōrum | ducentīs, ~, ~ | ducentōs, ducentās, ducenta | ducentīs, ~, ~ |
| 2000# | duo mīlia | duōrum mīlium | duōbus mīlibus | duo mīlia | duōbus mīlibus |
°Die Reihenfolge der Genera ist Maskulinum, Femininum, Neutrum.
*Entsprechendes gilt für die Beugung der übrigen Hunderter.
#mīlia ist ein Zahlsubstantiv; das Zählobjekt steht im Genitivus partitivus, z.B. tria mīlia mīlitum ‚drei Tausend Soldaten‘.
Außerdem gibt es Wörter für einfach, zweifach, etc. (Multiplikativa):
Auch gibt es eine hierarchische Form der Ordinalia, die deutsch mit an erster Stelle wiedergegeben wird:
Diese Wörter sind aber für höhere Zahlen ungebräuchlich.
Die Zahladverbien und Distributivzahlen gebraucht man beim Multiplizieren:
Latein kennt keine Partitiva (Bruchzahlen, wie dt. drittel, viertel), es gilt als Regel:
dimidia ist eine Sonderbildung zu dīmidius, -a, -um ‚halb, nicht ganz‘ aus dis und medius ‚mittel‘.
Zudem gibt es viele Wörter, in denen Zahlen vorkommen. Hier eine Auswahl: